MESLEKLER VE MİZAÇ TİPLERİ

MESLEKLER VE MİZAÇ TİPLERİ

MESLEKLER VE MİZAÇ TİPLERİ

“Sadece mizaçları tespit etmek, meslek seçimi için yeterli veri barındırmaz.” İnsanlar genellikle meslek seçimi konusunda eğitime odaklanmaktadırlar. Ancak bir mesleğin gerektirdiği eğitimi almak, kişiye o mesleği yapabilme yeterlili

“Sadece mizaçları tespit etmek, meslek seçimi için yeterli veri barındırmaz.”

İnsanlar genellikle meslek seçimi konusunda eğitime odaklanmaktadırlar. Ancak bir mesleğin gerektirdiği eğitimi almak, kişiye o mesleği yapabilme yeterliliği kazandırıyor olsa da; kişinin o mesleği yapabilme ve yaptığı işten tatmin olması mizacının imkân, beklenti ve ihtiyaçlarına bağlı olarak şekillenir. Çünkü meslek konusunda kişinin yönelim, tatmin ve başarını etkileyen en önemli faktör; Tiplerin yapısının taşıdığı doğal yetkinlik, arayış, ihtiyaç, kısıtlılık ve risklerdir.

Bazı istisnalar dışında her tip her mesleği yapabilir. Ama her mesleği aynı kolaylıkta yapamaz ve her meslekten aynı mutluluk ve tatmini alamaz. Bu anlamda kişinin yapmakta zorlanabileceği ve yaparken mutsuz olabileceği meslekler vardır. ( Özel yetenek gerektiren meslekler konumuzun dışındadır. Ses sanatçılığı, ressamlık gibi).

Bazı mesleklerin gerektirdiği psikolojik özellikler;

Bazı mizaç tiplerinde güçlü şekilde bulunurken, bazı mizaç tiplerinde daha zayıf ölçüde bulunur. Her bir mesleğin gerektirdiği psikolojik yetkinlikler, her bir mizaç tipinde farklı ölçüde bulunur. Örneğin; sakin, sabırlı, esnek ve uzlaşmacı olmak konusunda 9’lar en avantajlı mizaç iken; 8,7 ve 3’ler dezavantajlıdırlar. Büyük risk içeren karar alma Öncelik (İnisiyatif) kullanma, hızlı harekete geçme gerektiğinde çatışabilme açısından 8’ler avantajlıdır. Buna karşın bu özellikler açısından 9,6 ve 5’ler dezavantajlıdırlar.

Odaklandığımız potansiyeller iletişim kurma kabiliyeti, yüksek ikna becerisi, esneklik ve sosyallik gerektiren satış-pazarlama alanı: 2,7,3 mizaçlarının doğal olarak yatkın oldukları bir meslek alanıdır. Buna karşın 5 ve 9 bu alanda zorlanabilir.

Dolayısıyla her mizaç tipi bazı meslekleri doğal bir kolaylıkla yapabilirken; bazı meslekleri ancak üstün bir çaba sonucu yapabilir, bazılarını ise ne kadar çaba gösterse de yapmakta zorlanır.

En geniş ölçüde meslek ve insan ilişkisinin 4 ana başlık altında değerlendirebiliriz.

1-) Meslek Yetkinlik.

2-) Psikolojik Uygunluk ve Yeterlilik.

3-) Sosyal Statü ve Ekonomik Getiri konusunda uygunluk.

4-) Ortam ve insanlar arası İlişkiler Uygunluk.

Meslek Yetkinlik.

Kişinin kendisine daha yakın bulduğu meslekle, kişilik özellikleri arasında bir ilişki var mıdır? Bazı insanların daha iyi, yapabildiği veya yaparken zorlandığı meslekler var mıdır?

Bu sorulara düşünen hemen hemen herkes bunlara evet diyecektir. Çünkü her bir mesleğin gerektirdiği bilgi ve becerinin yanında; o mesleki alan için gerekli olan bazı düşünsel, duygusal ve eylemsel özellikler de gerekmektedir.

Örneğin; bazı meslekler, yüksek derecede sosyal olabilmeyi yenilikçi ve hızlı düşünmeyi gerektirir. Bazı meslekler ise uzun süreli odaklanma, derinlikli ve estetik tarzda düşünmeyi gerektirir.

Yine bazı meslekler, kavramsal ve soyut düşünebilmeyi gerektirirken, bazı meslekler, kavramsal ve soyut düşünebilmeyi gerektirirken, bazı meslekler pratik ve işlevsel düşünmeyi gerektirir.

2.Psikolojik Uygunluk ve Yeterlilik;

Herhangi bir mesleğin gerektirdiği duygusal, düşünsel ve eylemsel yeterliliği ifade eder.

Hızlı veya sakin olmak, yenilikçi veya muhafazakâr düşünmek, esnek veya katı olmak, ekip çalışmasına veya bireysel çalışmaya eğilimli olmak, rutine veya değişime eğilimli olmak, hızlı karar verebilmek veya uzun uzun düşünerek karar vermeye eğilimli olmak; meslek tercihinde ve mesleki uyumda çok önemlidir. Yine; sosyalliğe eğilim düzeyi, ayrıntılara dikkat etmek veya etmemek, sevecen ve sıcakkanlı olma veya mesafeli ve remi davranma gibi özellikler kişinin seçeceği mesleğin nitelikleri ile örtüşmeli.

3.Sosyal Statü ve Ekonomik getirileri Konusunda Uygunluk;

Her hangi bir mesleğin sahip olduğu toplumsal statü, imaj ve ekonomik getiri ile kişinin bu konulardaki beklentileri uyumlu olmalıdır.

4. Ortam ve İnsanlar Arası İlişkilerde Uygunluk;

Kişinin bir mesleği icra ettiği ortamın ve birlikte çalıştığı insanlardan beklediği tutum ve tavrın; kişinin mizaç ihtiyaçları ile uygunluğunu ifade eder.

Örneğin 2,4 ve 6’lar: iş ortamındaki insanlarla karşılıklı güven atmosferin de samimi ve sıcak bir ilişki ararlar. 5 ve 9’lar ise çok samimi ve yakın ilişkiden kaçınırlar. 7 ve 8’ler için açık ofis ortamı, 5’ler için yalnız çalışabilecekleri ortamlar tercih edilir.

Herhangi bir mesleği yapmakta yaşanacak zorluk ve kolaylık ile psikolojik tatminin derecesi, mizaç yapılarına bağlı olarak değişiklik gösterir. Bu nedenle kişinin mizaç tipindeki doğal yetenekler ile kısıtlılık ve riskleri; söz konusu mesleğin gereklilikleri ile kıyaslanarak mesleki yönelim ve tercih yapılmalıdır.

Meslek tercihi ile aynı zamanda dar alan çalışması beraberinde yapılabilir.

Örneğin: Tıp mesleğinin içinde cildiye, radyoloji, patoloji, estetik cerrahi, acil cerrahi, dâhiliye, çocuk gibi birçok alan vardır. Acil cerrahinin gerektirdiği psikolojik donanım ile radyolojinin gerektirdiği özellikler birbirinden çok farklıdır.

Anaokulu ve ilkokulu öğretmenliği ile fizik öğretmenliğinin psikolojik donanım birbirinden farklıdır.

Dolayısıyla mesleklerin, mizaçlarla uyum ve yatkınlık ilişkisi değerlendirilirken, hem kişiler hem de meslekler ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir. Kişinin ana mizacının yanında kanat etkisi, kişisel gelişim süreci, psikolojik sağlık seviyesi, zekâ, bedensel faktörler, kültür, inanç ve sosyal öğrenme ile kazanılan değerler de dikkate alınmalıdır.

Kişinin mesleki yatkınlığı değerlendirilirken hem ana mizaç hem de kanat mizacı mutlaka birlikte dikkatle alınmalıdır. Örneğin;9 mizacında olup kanadı 1 olan bir kişi; hem 9’un hem de kısmen 1’in özelliklerini taşıdığından mesleki yönelim alanlarını değerlendirirken iki mizacın da yatkın olduğu alanlar dikkate alınmalıdır.

Aşağıdaki değerlendirmeler; mizaç tipleri ve meslekleri tercihler konusunda bir fikir ve bakış açısı kazandırmak amacıyla yapılmıştır. Doğaldır ki; kişinin mesleki tercihi sadece mizacı ölçü alınarak yapılmamalıdır. Mizacın yanında; zekâ, bedensel kabiliyetler, özel yetenekler, eğitim durumu, para ve statü gibi beklentiler, psikolojik denge ve sosyal şartlar da dikkat alınmalıdır.

Kariyer Psikolojik Danışman

Dilek YÜCEDAĞ

Yazar: Dilek YÜCEDAĞ

Orta Doğu Teknik Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık bölümümden 1995 lisans mezunudur. Bir süre özel eğitim kurumları ve özel okullarda rehber öğretmenlik yapmıştır. Psikodrama terapi eğitimi almış olup; uzun bir süre terapi grup çalışmaları

Yorumlar (3)

A. Alparslan Altunel

3 ay önce

aaa

A.AlparslanAltunel

3 ay önce

test1

A.AlparslanAltunel

3 ay önce

test3

Bir yorum yazın

E-posta hesabınız gösterilmeyecektir. Gerekli alanlar (*) ile işaretlenmiştir.

“İzotomi ile hayatınıza yeni bir sayfa açabilirsiniz.”

GÜCÜNÜZÜ KEŞFEDİN, GELECEĞİNİZİ PLANLAYIN...